Variable

- คุณลักษณะ / คุณสมบัติของสิ่งที่ศึกษา ซึ่งแปรค่าได้

สิ่งที่ศึกษา	ตัวแปร	ค่าของตัวแปร
นักเรียน	ความสูง น้ำหนัก อายุ เจตคติต่อ...	133, 135, 140,... 38, 41, 45, ... 14, 15, 17, ... 1, 2, 3, 4, ...
ผู้ปกครอง	อาชีพ ศาสนา การศึกษา	เกษตรกร, ค้าขาย, ... พุทธ, คริสต์, ... ต่ำกว่าปริญญาตรี, ปริญญาตรี, ...

ประเภทของตัวแปร

ขึ้นอยู่กับเกณฑ์การแบ่ง

1. ระดับการวัด เป็นเกณฑ์ มี 4 ระดับ

1.1 ตัวแปรนามบัญญัติ (Norminal Variable) - แบ่งตามชื่อ กลุ่ม ประเภท ของสิ่งนั้น อาจเรียกว่าตัวแปรจัดประเภท หรือตัวแปรจัดกลุ่ม (Categorical Variable)

1.2 ตัวแปรอันดับ (Ordinal Variable) - แบ่งตามลำดับ สามารถบอกได้ว่าอะไรมากกว่า เช่น ลำดับการเกิด ระดับของยศ ตำแหน่ง

1.3 ตัวแปรอันตรภาค (Interval Variable) - ตัวแปรที่มีการวัดที่เริ่มจากศูนย์สมมุติ (Arbitrary Zero) และช่วงระหว่างหน่วยการวัดมีค่าเท่ากัน เช่น อุณหภูมิ คะแนนสอบ

1.4 ตัวแปรอัตราส่วน (Ratio Variable) - ตัวแปรที่มีการวัดที่เริ่มจากศูนย์แท้ (Absolute Zero) และ 1 หน่วยใด ๆ มีค่าเท่ากัน เช่น ความสูง ความเร็วรถ

2. ธรรมชาติของตัวแปร เป็นเกณฑ์ มี 2 ประเภท

2.1 ตัวแปรเชิงปริมาณ เช่น น้ำหนัก คะแนสอบ เจตคติ แบ่งออกเป็น

2.1.1 ตัวแปรต่อเนื่อง (Continuous Variable) - ตัวแปรเชิงปริมาณที่วัดเป็นทศนิยม เช่น ความสูง รายได้ คะแนนสอบ

2.1.2 ตัวแปรไม่ต่อเนื่อง (Concrete Variable) - ตัวแปรเชิงปริมาณที่วัดเป็นจำนวนเต็ม เช่น จำนวนคน ลำดับการเกิด

2.2 ตัวแปรเชิงคุณลักษณะ เช่น ศาสนา อาชีพ แบ่งออกเป็น

2.2.1 ตัวแปรทวิ (Dichotomous Variable) - แปรค่าได้เพียง 2 ระดับ

2.2.2 ตัวแปรพหุ (Mutichotomous Variable) - แปรค่าไดหลายระดับ

3. การทำหน้าที่ของตัวแปร เป็นเกณฑ์ มี 5 ประเภท

3.1 ตัวแปรต้นหรือตัวแปรอิสระ (Independent Variable) - ทำหน้าที่เป็นสาเหตุของความผันแปร เช่น อาชีพ ระดับชั้นการศึกษาของผู้ปกครอง เป็นปัจจัยที่มีผลต่อแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ของนักเรียน

3.2 ตัวแปรตาม (Dependent Variable) - ตัวแปรที่เป็นผลของตัวแปรต้น บางครั้งไม่สามารถระบุว่าตัวแปรใดทำหน้าที่อะไร เช่น ความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถทางวิทยาศาสตร์และความสามารถทางคณิตศาสตร์

3.3 ตัวแปรรอง (Moderator Variable) - เป็นตัวแปรต้นชนิดหนึ่ง มีผลต่อตัวแปรตาม แต่มีความสำคัญรองจากตัวแปรต้น เช่น วิธีสอนกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน อาจมีเพศเป็นตัวแปรรอง

3.4 ตัวแปรแทรกซ้อน (Extraneous Variable) - ตัวแปรที่ไม่ได้สนใจศึกษา แต่มีผลต่อตัวแปรตาม เช่น การออกกำลังกายช่วยลดอาการภูมิแพ้ได้มากน้อยเพียงใด ตัวแปรแทรกซ้อน เช่น ความสะอาดของที่พัก การทำร่างกายให้อบอุ่น การรับประทานอาหารที่มีคุณค่า ฯลฯ เราสามารถควบคุมได้โดยวางแผนการควบคุม

3.5 ตัวแปรสอดแทรก (Interventioning Variable) - ตัวแปรที่ไม่ได้ตั้งใจศึกษา แต่มีผลต่อตัวแปรตาม แต่นักวิจัยควบคุมไม่ได้ เช่น ความร่วมมือของกลุ่มตัวอย่าง

กลับขึ้นบน

 || || ||